Quanh khu công nghiệp Đất Cuốc và các xóm trọ ở Tân Thành, giờ đưa đón con là cảnh quen thuộc: sáng sớm bố mẹ chở con tới nhóm trẻ trước giờ vào ca, tối mịt mới đón về. Với gia đình công nhân, gửi con không chỉ là chuyện chọn trường mà là xếp cả cuộc sống quanh giờ ca, tăng ca và những ngày con ốm.
Bài này đi qua các lựa chọn gửi trẻ thường gặp ở Bắc Tân Uyên cho trẻ dưới tuổi đi học và trẻ nhỏ cần người trông ngoài giờ học: nhóm trẻ gia đình, trường mầm non tư thục, người giữ trẻ tại nhà, đón ông bà lên, hay gửi con về quê. Mỗi cách có cái được, cái mất, và những dấu hiệu bố mẹ cần để ý để con an toàn.
Vì sao chuyện gửi trẻ ở vùng khu công nghiệp lại khó
Ở quê, ông bà, cô dì, hàng xóm thường đỡ đần việc trông trẻ. Lên Bắc Tân Uyên làm việc, nhiều gia đình trẻ chỉ có hai vợ chồng trong một phòng trọ, không người thân xung quanh. Cả hai cùng làm ở nhà máy, giờ ca có khi trùng nhau, có khi xoay vòng theo tuần. Trẻ dưới ba tuổi lại là lứa trường công khó nhận nhất vì chỗ ở nhóm nhà trẻ có hạn.
Thêm vào đó là giờ giấc. Ca sáng ở nhiều nhà máy bắt đầu từ rất sớm, trong khi trường mầm non công lập thường mở cửa muộn hơn. Ca chiều kết thúc lúc trời đã tối, có khi còn tăng ca. Những khoảng hở đó buộc bố mẹ phải tìm nơi trông con linh hoạt, và đây là lý do các nhóm trẻ gia đình mọc lên khắp xóm trọ quanh khu công nghiệp.
Hiểu được điều này giúp bố mẹ không tự trách mình khi phải gửi con ở nơi không lý tưởng. Việc cần làm là chọn được nơi đủ an toàn, có phương án dự phòng, và theo dõi con sát sao. Nhiều gia đình kết hợp hai ba cách cùng lúc thay vì phụ thuộc vào một chỗ duy nhất.
Các lựa chọn gửi trẻ phổ biến
Trường mầm non công lập. Ổn định, giáo viên được đào tạo, chi phí thường thấp hơn tư thục. Hạn chế là chỗ ít với lứa nhà trẻ, giờ mở cửa có thể không khớp ca sớm, và cần thông tin cư trú đầy đủ.
Trường, nhóm lớp mầm non tư thục được cấp phép. Linh hoạt giờ giấc hơn, nhận trẻ nhỏ tuổi hơn. Chất lượng chênh lệch giữa các cơ sở, cần đến tận nơi xem và hỏi kỹ.
Nhóm trẻ gia đình trong xóm. Một người, thường là phụ nữ trong xóm, nhận trông vài trẻ tại nhà. Gần, rẻ, linh hoạt, nhưng điều kiện an toàn và chuyên môn phụ thuộc hoàn toàn vào người trông.
Người giữ trẻ tại nhà. Thuê người đến phòng trọ trông con. Con được ở nhà mình, nhưng phòng trọ chật và việc tìm người tin cậy không dễ.
Đón ông bà lên ở cùng. Con có người thân chăm, bố mẹ yên tâm đi làm. Đổi lại phải thuê phòng rộng hơn, ông bà phải xa quê, xa bạn bè, có khi không quen khí hậu và nhịp sống mới.
Gửi con về quê. Nhiều gia đình chọn cách này để tiết kiệm. Con được ông bà chăm nhưng xa bố mẹ trong những năm đầu đời, gây thiệt thòi về tình cảm cho cả hai phía.
Đến xem một nhóm trẻ: nhìn gì, hỏi gì
Trước khi gửi con, hãy đến xem vào giờ có trẻ, không chỉ lúc vắng. Một danh sách để đối chiếu:
- Cơ sở có được chính quyền xã, phường cấp phép hoặc biết đến không; người trông có qua lớp đào tạo chăm sóc trẻ không.
- Số trẻ so với số người trông; một người phải trông quá nhiều trẻ nhỏ là dấu hiệu nguy hiểm.
- Phòng có thoáng, sạch, có cửa sổ, có lối thoát khi cháy; ổ điện đặt cao hoặc có nắp che.
- Không có chậu nước, bể nước, xô nước không nắp trong tầm với của trẻ; cửa ra đường có khoá.
- Chỗ nấu ăn tách khỏi chỗ trẻ chơi; bếp gas, bình gas đặt an toàn.
- Có chỗ ngủ riêng cho từng trẻ, nệm chiếu sạch; trẻ nhỏ được đặt nằm ngửa khi ngủ.
- Người trông xử lý thế nào khi trẻ sốt, ngã, hóc; có báo ngay cho bố mẹ không.
- Có cho bố mẹ đến bất chợt trong ngày không; nơi đáng tin không ngại phụ huynh ghé xem.
Nếu cơ sở né tránh câu hỏi, không cho xem chỗ trẻ ngủ hoặc chỗ nấu ăn, hãy cân nhắc tìm nơi khác. Chỗ gửi trẻ rẻ hơn một chút không đáng đánh đổi với an toàn của con.
Dấu hiệu cần lo khi đã gửi con
Sau khi gửi, bố mẹ là người duy nhất có thể nhận ra những thay đổi bất thường ở con. Trẻ hay khóc thét khi đến nơi gửi và không dịu đi sau vài tuần, sợ hãi một người cụ thể, có vết bầm, vết thương không rõ lý do, sút cân, hay giật mình khi ngủ là những dấu hiệu cần hỏi lại ngay. Trẻ lớn hơn một chút có thể kể chuyện, nên hãy dành thời gian hỏi con về một ngày ở nhóm trẻ bằng giọng nhẹ nhàng.
Để ý cả những chuyện nhỏ: tã có được thay đủ không, quần áo có sạch không, con có được ăn đủ bữa không. Khi đón con, hỏi người trông hôm nay con ăn gì, ngủ bao lâu, có chuyện gì không. Người trông tận tâm thường kể chi tiết; người qua loa chỉ nói "bé ngoan".
Nếu nghi ngờ trẻ bị bạo hành hay bỏ bê, hãy ghi lại, chụp ảnh vết thương, đưa con đi khám và báo ngay chính quyền xã, phường hoặc công an nơi gần nhất. Không nên tự xử lý bằng cách đối chất gay gắt khi chưa có đủ thông tin, nhưng cũng đừng im lặng vì ngại.
Khi con ốm: phương án dự phòng
Trẻ đi nhà trẻ hay ốm vặt trong những tháng đầu vì tiếp xúc nhiều bạn: sổ mũi, ho, sốt, tiêu chảy. Phần lớn nhóm trẻ không nhận trẻ đang sốt để tránh lây cho trẻ khác. Đó là lúc bố mẹ làm ca bối rối nhất, vì xin nghỉ đột xuất ở nhà máy không phải lúc nào cũng dễ.
Hãy tìm hiểu trước quyền lợi của mình: Bộ luật Lao động và luật bảo hiểm xã hội có quy định về nghỉ chăm con ốm cho người lao động có con nhỏ, kèm chế độ trợ cấp khi đáp ứng điều kiện. Hỏi bộ phận nhân sự hoặc công đoàn nơi làm việc về cách xin nghỉ và giấy tờ cần có, thường là giấy của cơ sở khám chữa bệnh.
Ngoài ra, nên có sẵn một người dự phòng: hàng xóm tin cậy, bạn cùng xóm trọ làm ca khác, hay người thân ở gần. Thoả thuận trước với họ, để khi cần chỉ một cuộc gọi là con có người trông. Khi trẻ sốt cao, co giật, khó thở hay li bì, đừng chần chừ, đưa con đến cơ sở y tế gần nhất ngay.
Đón ông bà lên ở cùng: những điều nên tính
Nhiều gia đình ở Bắc Tân Uyên chọn đón ông hoặc bà từ quê lên trông cháu. Cách này cho trẻ được người thân chăm, bố mẹ yên tâm đi ca đêm. Nhưng ông bà rời quê lên phòng trọ chật, xung quanh toàn người lạ, ban ngày con cái đi làm, có thể thấy buồn và cô đơn. Người cao tuổi từ miền Bắc, miền Trung vào cũng cần thời gian quen với cái nóng và mùa mưa miền Đông.
Nếu đón ông bà lên, hãy cố thuê phòng rộng hơn hoặc nhà nguyên căn nhỏ để mọi người có chỗ nghỉ riêng, đăng ký tạm trú cho ông bà và chuyển nơi khám bảo hiểm y tế về gần, tìm hiểu trạm y tế, nhà thuốc gần nhà. Dành thời gian cuối tuần đưa ông bà đi chợ, đi chùa, đình, gặp gỡ đồng hương trong xóm để họ có bạn.
Thống nhất với ông bà cách chăm cháu, nhất là chuyện ăn uống, thuốc men, cho trẻ xem điện thoại. Mâu thuẫn về cách nuôi con giữa hai thế hệ là chuyện phổ biến; nói chuyện thẳng thắn, nhẹ nhàng từ đầu giúp tránh căng thẳng về sau.
Gửi con về quê: giữ kết nối thế nào
Gửi con về quê cho ông bà nuôi là lựa chọn của không ít gia đình công nhân ở các khu công nghiệp miền Đông, kể cả Bắc Tân Uyên. Lý do thường là chi phí và không có người trông. Đây là quyết định khó, và không ai có quyền phán xét. Điều bố mẹ có thể làm là giữ kết nối với con đều đặn: gọi video vào giờ cố định, về thăm khi có ngày nghỉ, đón con lên chơi dịp hè.
Gửi tiền về nuôi con cũng nên đi kèm trao đổi với ông bà về việc học, sức khoẻ, tiêm chủng của con. Giấy tờ như khai sinh, bảo hiểm y tế, học bạ cần được giữ cẩn thận, vì khi đón con lên học ở Bắc Tân Uyên sẽ phải dùng đến.
Khi điều kiện cho phép, nhiều gia đình đón con lên vào tuổi đi học tiểu học. Chuẩn bị trước nơi ở, trường, người trông ngoài giờ sẽ giúp việc đoàn tụ diễn ra suôn sẻ hơn.
Cũng đừng quên rằng trẻ lớn lên trong vòng tay ông bà ở quê sẽ có thói quen, giọng nói, cách ăn uống khác với nhịp sống xóm trọ ven khu công nghiệp. Khi con lên ở cùng, hãy cho con thời gian thích nghi, đưa con đi dạo quanh xóm, ra chợ, ra sân đình chơi để con quen dần nơi ở mới, thay vì bắt con vào nề nếp mới ngay từ tuần đầu tiên.
Mùa hè: ba tháng con nghỉ, bố mẹ vẫn làm ca
Với gia đình có con đã đi học tiểu học, mùa hè là bài toán mới. Trường nghỉ, nhóm trẻ không nhận trẻ lớn, mà bố mẹ vẫn phải làm ca đều đặn. Để trẻ ở nhà một mình trong phòng trọ cả ngày vừa nguy hiểm vừa khiến trẻ buồn chán, dễ dán mắt vào điện thoại hoặc rủ nhau ra sông, ra hố nước chơi.
Một số cách các gia đình ở Bắc Tân Uyên thường làm: gửi con về quê với ông bà trong hè, cho con tham gia sinh hoạt hè ở nhà văn hoá ấp hoặc do đoàn thanh niên tổ chức, góp tiền cùng vài nhà trong xóm thuê một người trông chung, hoặc cho con học các lớp hè ở trung tâm Tân Thành. Dù chọn cách nào, hãy biết rõ con ở đâu, với ai vào mỗi buổi.
Dạy con những quy tắc an toàn cơ bản trước khi để con tự lập hơn: không mở cửa cho người lạ, không nghịch bếp gas và ổ điện, không đi tắm sông, không đi xa khỏi xóm. Ghi số điện thoại của bố mẹ và một người hàng xóm tin cậy ở chỗ con dễ thấy trong phòng.
Câu hỏi thường gặp
Trẻ dưới ba tuổi ở Bắc Tân Uyên gửi ở đâu?
Có thể gửi nhóm nhà trẻ ở trường mầm non công lập nếu còn chỗ, trường hoặc nhóm lớp tư thục được cấp phép, hoặc nhóm trẻ gia đình trong xóm. Với lứa tuổi này, hãy đặc biệt chú ý số trẻ trên mỗi người trông và chỗ ngủ an toàn.
Làm sao biết nhóm trẻ gia đình có an toàn không?
Đến xem vào giờ có trẻ, hỏi về giấy phép, đào tạo của người trông, xem chỗ ngủ, chỗ nấu ăn, ổ điện, chậu nước. Nơi đáng tin cho phụ huynh ghé xem bất chợt và kể chi tiết về một ngày của trẻ.
Con ốm mà phải đi làm ca thì xin nghỉ được không?
Người lao động có con nhỏ bị ốm có quyền nghỉ chăm con theo quy định, kèm chế độ bảo hiểm xã hội khi đủ điều kiện. Hãy hỏi bộ phận nhân sự hoặc công đoàn về thủ tục và giấy tờ của cơ sở khám chữa bệnh cần nộp.
Nghi con bị bạo hành ở nơi gửi trẻ thì làm gì?
Ghi lại những gì quan sát được, chụp ảnh vết thương, đưa con đi khám và báo ngay chính quyền xã, phường hoặc công an gần nhất. Không nên im lặng vì ngại, cũng không nên tự xử lý bằng bạo lực.
Đón ông bà lên trông cháu cần làm giấy tờ gì?
Nên đăng ký tạm trú cho ông bà tại nơi ở, chuyển nơi đăng ký khám bảo hiểm y tế về gần nếu cần, và chuẩn bị giấy tờ cá nhân đầy đủ. Tìm hiểu trước trạm y tế, nhà thuốc gần nhà để tiện khi ông bà cần.
Nhà máy có hỗ trợ gửi trẻ cho công nhân không?
Tuỳ doanh nghiệp. Một số nơi có chính sách hỗ trợ lao động nữ có con nhỏ như hỗ trợ tiền gửi trẻ, ưu tiên bố trí ca. Hãy hỏi bộ phận nhân sự và công đoàn cơ sở để biết nơi mình làm có những hỗ trợ nào.