Phần lớn người mới đến Bắc Tân Uyên bắt đầu bằng một phòng trọ: dãy phòng mái tôn quanh khu công nghiệp Đất Cuốc, quanh trung tâm Tân Thành hoặc các ấp giáp Tân Uyên. Phòng nào cũng na ná nhau trong ảnh, nhưng ở lâu mới thấy khác: phòng nóng hay mát, dãy an toàn hay hay mất xe, chủ trọ dễ chịu hay tính điện nước cao, hợp đồng rõ ràng hay chỉ hứa miệng.
Bài này đi theo đúng trình tự một lần thuê trọ: tìm phòng ở đâu, xem phòng nhìn gì, đặt cọc ra sao, hợp đồng phải có gì, tính điện nước thế nào và trả phòng sao cho lấy lại tiền cọc. Chuyện đăng ký tạm trú là thủ tục riêng, có bài khác của trang hướng dẫn; ở đây chỉ nhắc chỗ nó liên quan đến chủ trọ.
Tìm phòng ở đâu cho đáng tin
Cách phổ biến nhất ở Bắc Tân Uyên vẫn là đi dạo quanh khu mình định ở và nhìn bảng cho thuê treo trước cổng dãy trọ. Đi trực tiếp giúp bạn thấy ngay con hẻm, mặt đường, quán xá xung quanh, thứ mà tin đăng trên mạng không cho thấy. Nên đi vào cuối buổi chiều, khi người thuê đã về, để thấy dãy trọ lúc đông người.
Người quen cùng xưởng là nguồn tin tốt thứ hai. Đồng nghiệp đã ở lâu biết dãy nào chủ dễ, dãy nào hay mất đồ, dãy nào ngập. Nhiều nhà máy cũng có bộ phận nhân sự giới thiệu chỗ ở cho lao động mới, đôi khi có ký túc xá hoặc dãy trọ liên kết; đáng hỏi trước khi tự đi tìm.
Tin đăng trên mạng xã hội tiện nhưng phải cẩn thận. Đừng chuyển tiền giữ chỗ cho một phòng chưa tận mắt xem, càng không chuyển cho người tự xưng là "người quen của chủ". Ở vùng nhiều lao động mới đến như quanh các khu công nghiệp, kiểu lừa nhận cọc qua mạng rồi biến mất đã xảy ra ở nhiều nơi.
Phòng đơn, ở ghép hay phòng cho gia đình
Quanh các khu công nghiệp có đủ kiểu phòng: phòng nhỏ cho một người, phòng rộng hơn có gác lửng cho hai ba người ở ghép, và một số căn kiểu nhà nguyên căn nhỏ hoặc phòng có bếp riêng cho gia đình. Ở ghép giúp chia tiền phòng, tiền điện, nhưng cần thống nhất từ đầu ai đứng tên với chủ trọ, cách chia tiền, giờ giấc khi mỗi người làm một ca khác nhau. Nhiều bất hoà trong phòng ghép bắt nguồn từ chuyện một người ngủ ngày, người kia bật đèn, nấu ăn.
Gia đình có con nhỏ nên ưu tiên phòng có chỗ nấu ăn riêng thông thoáng, nhà vệ sinh trong phòng, sàn không trơn, cửa sổ có chấn song chắc và ổ điện đặt cao khỏi tầm tay trẻ. Gác lửng không có lan can là chỗ nguy hiểm với trẻ đang tập đi. Hỏi thêm khoảng cách từ dãy trọ tới nhóm trẻ, trường mầm non và trạm y tế gần nhất, vì khi bố mẹ đều làm ca, quãng đường đưa đón con là việc phải làm mỗi ngày.
Người đi làm một mình, ít đồ đạc thì phòng nhỏ gần xưởng là đủ, miễn thoáng và an toàn. Đừng chọn phòng chỉ vì rẻ hơn một chút mà nằm sâu trong hẻm tối, đường lầy, vì giờ tan ca đêm bạn sẽ phải đi con đường đó một mình.
Xem phòng: những thứ nên nhìn tận mắt
Mái và trần. Phòng mái tôn không có trần hoặc trần thấp sẽ rất nóng vào buổi trưa mùa khô. Ngước nhìn vết ố trên trần, góc tường để biết phòng có dột khi mưa không.
Cửa sổ và lối thoát. Phòng nên có cửa sổ hoặc ô thoáng để thông gió. Hỏi xem nếu có cháy thì ra lối nào, cửa chính dãy trọ có khoá kín ban đêm không, có thang hay lối thoát phụ với dãy hai tầng.
Điện. Nhìn ổ cắm, dây điện có đi gọn trong ống hay chằng chịt, có cầu dao riêng từng phòng không. Hệ thống điện chắp vá là nguyên nhân hàng đầu của chập cháy trong xóm trọ.
Nước và nhà vệ sinh. Mở thử vòi nước xem mạnh yếu, nước trong hay vàng, có mùi phèn không. Hỏi nước máy hay giếng khoan, có bị mất nước giờ cao điểm không.
Chỗ để xe và phơi đồ. Xe máy là tài sản lớn của người làm công. Chỗ để xe có mái, có khoá cổng, có người trông hoặc camera sẽ giảm nhiều nỗi lo. Chỗ phơi đồ chung cũng quyết định sinh hoạt hằng ngày.
Nền nhà so với mặt đường. Phòng có nền thấp hơn đường hẻm rất dễ ngập khi mưa lớn. Hỏi người đang thuê năm trước nước có vào phòng không.
Đặt cọc: bao nhiêu, đưa cho ai, giữ giấy gì
Thông lệ ở các xóm trọ là đặt cọc một khoản tương đương một tháng tiền phòng, có nơi ít hơn, có nơi nhiều hơn, cộng với tiền phòng tháng đầu. Đây là thoả thuận giữa hai bên, không có mức bắt buộc chung. Điều quan trọng không phải số tiền mà là cọc để làm gì và khi nào được trả lại.
Chỉ đưa tiền cọc cho chính chủ trọ hoặc người quản lý được chủ trọ giao rõ ràng. Khi đưa, đòi giấy biên nhận ghi tên hai bên, số phòng, số tiền, ngày nhận và điều kiện trả cọc. Nếu chuyển khoản, ghi rõ nội dung "cọc phòng số…" để làm bằng chứng. Chụp ảnh căn cước của người nhận nếu họ đồng ý, ít nhất là ghi lại họ tên đầy đủ.
Hỏi rõ ngay từ đầu: báo trước bao lâu khi muốn trả phòng thì được nhận lại cọc, mất cọc trong trường hợp nào, có trừ tiền sơn sửa không. Những câu hỏi này nghe có vẻ khó nói, nhưng hỏi lúc đầu bao giờ cũng dễ hơn cãi nhau lúc cuối.
Hợp đồng thuê trọ nên ghi những gì
Nhiều xóm trọ chỉ thoả thuận miệng. Một tờ hợp đồng đơn giản, viết tay cũng được, giúp cả chủ lẫn người thuê đỡ tranh cãi. Tối thiểu nên có:
- Họ tên, số căn cước của chủ trọ và người thuê; số phòng, địa chỉ ghi theo tên xã, phường mới.
- Giá thuê mỗi tháng, ngày đóng tiền, hình thức đóng (tiền mặt hay chuyển khoản).
- Cách tính tiền điện, nước, rác, internet, gửi xe: theo đồng hồ riêng hay khoán theo đầu người.
- Thời hạn thuê, điều kiện tăng giá (bao lâu mới được tăng, báo trước bao lâu).
- Số tiền cọc, điều kiện trả cọc, thời gian báo trước khi trả phòng.
- Đồ đạc có sẵn trong phòng và tình trạng của chúng lúc nhận phòng.
- Số người ở tối đa, quy định giờ giấc, khách ở lại qua đêm.
- Trách nhiệm của chủ trọ trong việc khai báo cư trú cho người thuê theo quy định.
Nên chụp ảnh từng góc phòng, đồ đạc, đồng hồ điện nước ngày nhận phòng và gửi cho chủ trọ qua tin nhắn. Bộ ảnh có ngày giờ này là bằng chứng tốt nhất khi trả phòng.
Ngày đầu nhận phòng nên làm gì
Những việc nhỏ trong ngày đầu tiên giúp tránh tranh cãi về sau và giúp bạn ổn định nhanh hơn.
- Chụp ảnh toàn bộ phòng, tường, sàn, cửa, đồ đạc có sẵn, đồng hồ điện nước; gửi cho chủ trọ qua tin nhắn.
- Thử bật tắt mọi công tắc, ổ cắm, vòi nước, bồn cầu; báo ngay chỗ hỏng để chủ trọ sửa.
- Thay hoặc thêm ổ khoá cửa nếu chủ trọ cho phép, vì không biết người thuê trước còn giữ chìa hay không.
- Hỏi chủ trọ hoặc hàng xóm: giờ đóng cổng, chỗ đổ rác, ngày thu rác, nơi mua nước uống, tiệm sửa xe gần nhất.
- Lưu số liên lạc của chủ trọ, người quản lý và một hai người hàng xóm để báo khi có sự cố.
- Thống nhất với chủ trọ việc khai báo cư trú và chuẩn bị giấy tờ cần thiết trong tuần đầu.
Làm đủ những việc này chỉ mất một buổi tối nhưng cho bạn một khởi đầu rõ ràng. Nhiều người thuê lâu năm ở các xóm trọ vùng Đất Cuốc, Tân Thành vẫn giữ thói quen chụp ảnh đồng hồ điện mỗi tháng một lần, vừa để đối chiếu, vừa để tự điều chỉnh cách dùng điện.
Tiền điện, nước: hiểu cách tính để không bị bất ngờ
Tiền điện thường là khoản gây tranh cãi nhiều nhất ở xóm trọ. Có ba cách tính hay gặp: đồng hồ riêng từng phòng tính theo số kWh nhân với đơn giá chủ trọ đặt; khoán theo tháng; hoặc chia theo đầu người từ một đồng hồ chung. Cách đồng hồ riêng minh bạch nhất vì bạn tự đọc được số. Pháp luật về giá điện có quy định về việc bán lại điện cho người thuê nhà, nên nếu thấy đơn giá chênh quá xa so với giá điện sinh hoạt, bạn có quyền hỏi và tìm hiểu thêm ở điện lực nơi ở.
Với người làm ca, tiền điện phụ thuộc rất nhiều vào quạt, máy lạnh và nồi cơm điện. Mùa khô ở Bắc Tân Uyên nóng, phòng mái tôn buổi trưa rất bí, nên người làm ca đêm ngủ ngày thường phải bật quạt suốt. Chọn phòng có trần, có cửa sổ thoáng, có cây che phía tây có thể giúp bớt đáng kể khoản này.
Nước có thể là nước máy hoặc giếng khoan. Giếng khoan thường tính khoán, nước máy tính theo đồng hồ. Nếu là giếng, hỏi xem chủ có bồn lọc không và nước có dùng để nấu ăn được không; nhiều người thuê vẫn mua nước bình để uống và nấu. Ghi số đồng hồ điện nước vào cùng một ngày mỗi tháng, chụp ảnh lại, đối chiếu với hoá đơn chủ trọ đưa.
Sống chung trong dãy trọ và lúc trả phòng
Dãy trọ là một cộng đồng nhỏ: chung cổng, chung chỗ để xe, chung chỗ phơi đồ, có khi chung nhà vệ sinh. Giữ giờ giấc yên tĩnh khi người khác ngủ sau ca đêm, khoá cổng khi ra vào muộn, không nấu ăn bằng bếp than trong phòng kín, không câu điện tuỳ tiện là những điều tối thiểu để mọi người sống yên. Khi có chuyện như mất đồ, mất nước, chập điện, nên báo chủ trọ ngay và ghi lại.
Khi muốn chuyển đi, báo chủ trọ đúng thời hạn đã thoả thuận, tốt nhất bằng tin nhắn để có dấu thời gian. Dọn phòng sạch, trả lại đồ đạc nguyên trạng, chụp ảnh phòng lúc trả, chốt số điện nước cùng chủ trọ. Nếu có hư hỏng do mình gây ra thì bàn trừ vào cọc một cách sòng phẳng; hư hỏng do hao mòn tự nhiên thì không phải lỗi người thuê.
Nếu chủ trọ không trả cọc mà không có lý do chính đáng, bạn có thể nhờ trưởng ấp, khu phố hoặc tổ hoà giải ở cơ sở can thiệp trước. Biên nhận cọc, hợp đồng, ảnh chụp lúc nhận và trả phòng là những thứ giúp bạn được lắng nghe. Phần lớn chuyện ở xóm trọ được giải quyết ở mức hoà giải, hiếm khi phải đi xa hơn.
Câu hỏi thường gặp
Thuê trọ ở Bắc Tân Uyên có cần làm hợp đồng không?
Pháp luật không cấm thoả thuận miệng, nhưng một hợp đồng viết tay ghi giá thuê, tiền cọc, cách tính điện nước và thời gian báo trước sẽ bảo vệ cả hai bên. Nó cũng là căn cứ khi cần chứng minh chỗ ở lúc làm giấy tờ cư trú.
Tiền cọc phòng trọ thường bao nhiêu?
Không có mức bắt buộc. Thông lệ hay gặp là cọc tương đương một tháng tiền phòng, tuỳ chủ trọ. Quan trọng hơn là có biên nhận ghi rõ số tiền, người nhận và điều kiện được trả lại cọc khi chuyển đi.
Chủ trọ tính tiền điện cao hơn giá điện có đúng không?
Có quy định về việc bán lại điện cho người thuê nhà để ở, nên đơn giá quá cao so với giá điện sinh hoạt là điều đáng hỏi lại. Bạn nên đọc kỹ thoả thuận, hỏi chủ trọ cách tính và tìm hiểu quy định hiện hành ở điện lực nơi ở.
Phòng trọ quanh khu công nghiệp Đất Cuốc có hay mất xe không?
Mức an ninh khác nhau theo từng dãy trọ. Dãy có cổng khoá, chỗ để xe có mái, có người quản lý ở gần hoặc camera thường an toàn hơn. Nên hỏi những người đang thuê trước khi đặt cọc và luôn khoá cổ xe, khoá phụ.
Ai lo việc khai báo tạm trú khi thuê trọ?
Người thuê có thể tự đăng ký tạm trú, chủ trọ có trách nhiệm phối hợp và cung cấp giấy tờ chứng minh chỗ ở. Cách làm cụ thể có bài hướng dẫn riêng của trang; nên thống nhất với chủ trọ việc này ngay khi ký thoả thuận thuê.
Muốn chuyển đi sớm hơn hợp đồng có mất cọc không?
Điều này phụ thuộc vào thoả thuận ban đầu. Nhiều chủ trọ trả cọc nếu được báo trước đủ thời gian hoặc có người thuê thay. Hãy nói chuyện thẳng thắn với chủ trọ, báo bằng tin nhắn và đề xuất giải pháp thay vì bỏ đi đột ngột.