Cắm trại ở Bắc Tân Uyên làm được, nhưng phải chọn chỗ có chủ đồng ý: vườn nhà dân, khu cắm trại có dịch vụ hoặc bãi đất người địa phương vẫn dùng, cách mép sông đủ xa, trên nền đất cao. Vùng này không có khu cắm trại công cộng do nhà nước quản lý; dựng lều tự do trên đất người khác hay sát bờ sông vừa dễ gây phiền vừa không an toàn.
Bài viết dành cho người muốn đổi gió một đêm ở vùng ven đô phía bắc TP Hồ Chí Minh mới: nhóm bạn, gia đình có con lớn, câu lạc bộ dã ngoại. Nội dung đi theo trình tự một chuyến cắm trại thật: chọn chỗ, xin phép, dựng lều, nấu nướng, ngủ đêm và dọn dẹp, kèm các chuyện riêng của vùng đất này như giông chiều, nước sông lên và lá cao su khô.
Cắm trại ở vùng ven đô khác gì cắm trại ở rừng núi
Khi nghĩ tới cắm trại, nhiều người hình dung một khoảng đất trống giữa rừng, không ai quản. Ở Bắc Tân Uyên, gần như mọi mảnh đất đều có chủ: hộ dân, công ty cao su, doanh nghiệp, hoặc là đất công do xã quản lý. Ngay cả bãi bồi ven sông nhìn hoang cũng thường có người canh tác theo mùa. Vì vậy câu hỏi đầu tiên luôn là: đất này của ai, và họ có đồng ý không?
Điều thứ hai là vùng ven đô có nhịp sống ban đêm riêng. Xe tải có thể chạy suốt đêm trên đường lớn, nhà máy làm ca ba, chó nhà dân sủa khi có người lạ. Chỗ cắm trại cách xa đường lớn, khu công nghiệp sẽ yên hơn nhiều. Ngược lại, không nên chọn chỗ quá xa nhà dân, vì khi có chuyện cần giúp, hàng xóm là người đến nhanh nhất.
Điều thứ ba là thời tiết Đông Nam Bộ. Không có cái lạnh của cao nguyên, nhưng có cái nóng ẩm, muỗi và những trận giông mùa mưa đến rất nhanh. Bộ đồ cắm trại ở đây cần ưu tiên lều thoáng, chống mưa tốt, màn chống muỗi, thay vì túi ngủ dày.
Các kiểu chỗ cắm trại thường gặp
Ở vùng Bắc Tân Uyên, người ta thường cắm trại ở một trong bốn kiểu chỗ dưới đây. Mỗi kiểu có điều kiện riêng cần thoả thuận trước:
| Kiểu chỗ | Điều kiện | Ưu điểm | Lưu ý |
|---|---|---|---|
| Vườn nhà dân ven sông | Xin phép trực tiếp, thường kèm một khoản gửi chủ vườn | Có người địa phương ở gần, có nước, có nhà vệ sinh | Giữ yên lặng sau giờ ngủ của gia đình chủ vườn |
| Khu cắm trại, vườn có dịch vụ | Đặt trước, theo quy định của chủ cơ sở | Có điện, nước, chỗ nấu, chỗ để xe | Hỏi kỹ cách tính phí và giờ giấc trước khi đến |
| Bãi đất trống của xóm | Hỏi trưởng ấp, khu phố hoặc người dân quanh đó | Rộng, hợp nhóm đông | Thường thiếu nước và nhà vệ sinh |
| Bãi bồi ven sông | Hầu như không nên | Cảnh đẹp mùa khô | Nước có thể lên trong đêm, đất lún, có người canh tác |
Bãi bồi ven sông Đồng Nai là chỗ nhiều người muốn dựng lều nhất vì cảnh đẹp, nhưng cũng là chỗ rủi ro nhất. Mực nước ở đây chịu ảnh hưởng của hồ Trị An; một đêm hồ điều tiết xả nước, bãi có thể ngập mà người ngủ trong lều không hay biết.
Các bước chuẩn bị một chuyến cắm trại
Một chuyến cắm trại suôn sẻ thường được quyết định từ trước khi rời nhà. Trình tự gợi ý:
- Chọn ngày. Ưu tiên mùa khô. Nếu đi mùa mưa, xem dự báo thời tiết và theo dõi thông báo xả nước của hồ chứa trước một hai ngày.
- Liên hệ chỗ cắm trại. Với vườn dân hay cơ sở dịch vụ, gọi hoặc đến hỏi trước; nói rõ số người, có trẻ nhỏ không, có định nấu ăn, đốt lửa không.
- Đi khảo sát nếu được. Nhìn tận mắt nền đất, khoảng cách tới sông, lối vào, chỗ để xe, nhà vệ sinh.
- Lên danh sách đồ. Lều chống mưa, tấm lót, màn hoặc lều có lưới chống muỗi, đèn, nước, bếp, đồ sơ cứu, túi rác.
- Phân việc trong nhóm. Ai lo bếp, ai lo lều, ai giữ đồ sơ cứu và liên lạc khi có sự cố.
- Báo người nhà. Gửi vị trí, số người, giờ dự định về.
- Đến trước khi trời tối. Dựng lều lúc còn ánh sáng, nhìn rõ nền đất, rễ cây, tổ kiến.
- Cũng nên tính chuyện đi lại. Đường vào nhiều vườn ven sông là đường đất nhỏ, mùa mưa lầy, ban đêm không đèn. Đến nơi khi trời còn sáng, để xe ở chỗ chủ đất chỉ, và ghi nhớ lối ra đường lớn phòng khi phải rời đi giữa đêm vì thời tiết hay có người ốm. Người lần đầu tới nên lưu vị trí chỗ cắm trại trên điện thoại và gửi cho người nhà.
Chọn đúng chỗ đặt lều
Nền cao, thoát nước. Mùa mưa, nước đọng thành vũng rất nhanh trên đất xám và đất đỏ bị nén. Đặt lều ở chỗ hơi cao hơn xung quanh, không đặt trong rãnh hay chỗ trũng.
Cách mép sông đủ xa. Đừng để cửa lều nhìn thẳng xuống nước với khoảng cách vài bước. Bờ sông có thể sụt, nước có thể lên, trẻ con có thể chạy ra mép nước trong đêm.
Không đặt dưới cây đã chết hay cành khô. Gió giông làm gãy cành. Cũng tránh đặt sát bụi tre lớn vì tre đổ khi gió mạnh và bụi tre thường nhiều muỗi.
Tránh lô cao su đang khai thác. Người cạo mủ vào lô từ rất sớm, có khi từ khuya; dựng lều giữa lô là cản trở công việc và dễ va chạm. Lá cao su khô mùa thay lá cũng rất dễ cháy.
Xa đường xe tải. Cả vì tiếng ồn lẫn an toàn: xe tải chạy đêm trên đường đất có thể không thấy lều đặt gần lề.
Lửa trại và nấu nướng
Lửa trại là phần nhiều người mong nhất, nhưng cũng là phần phải cẩn trọng nhất. Mùa khô ở Bắc Tân Uyên, cỏ, lá tre, lá cao su rụng khô giòn; một đốm lửa bay ra có thể bén thành đám cháy vườn. Luôn hỏi chủ đất có cho đốt lửa không, và nếu được, chọn chỗ trống, dọn sạch lá trong bán kính rộng, có sẵn xô nước hoặc cát.
Không đốt lửa dưới tán cây, gần lều, gần xe máy. Không bỏ đi ngủ khi lửa còn than đỏ: tưới nước, khuấy đều, sờ thử thấy nguội hẳn mới thôi. Nhiều khu cắm trại có dịch vụ đã có lò hoặc chỗ đốt lửa riêng; dùng chỗ có sẵn là cách an toàn nhất.
Với nấu nướng, bếp gas mini cắm trại tiện và dễ kiểm soát hơn bếp củi, nhưng phải để ngoài lều, nơi thoáng, kiểm tra van và ống dẫn trước khi dùng. Không nấu trong lều kín vì nguy cơ cháy và ngộ độc khí. Thức ăn nên sơ chế sẵn ở nhà, đựng hộp kín để tránh kiến và chó mèo.
Ở vườn nhà dân, hỏi chủ nhà chỗ nào được nấu, chỗ nào đổ nước thải, có cho dùng bếp của gia đình không. Nhiều chủ vườn sẵn lòng cho mượn nồi, cho hái ít rau trong vườn nếu được hỏi tử tế; đổi lại, mời gia đình chủ một phần đồ ăn là cách đáp lễ quen thuộc ở nông thôn Nam Bộ.
Một đêm ở vùng ven sông: muỗi, giông và tiếng động
Muỗi là vấn đề số một. Vùng ven sông, vườn cây, bụi tre đều nhiều muỗi, nhất là lúc chạng vạng. Mặc áo dài tay, quần dài, bôi kem chống muỗi; lều phải có cửa lưới kín. Có thể đốt hương xua muỗi bên ngoài lều nhưng để xa vật dễ cháy.
Giông mùa mưa thường đến vào chiều hoặc tối, kèm gió mạnh và sét. Nếu thấy trời chuyển, buộc chặt lều, cất đồ nhẹ, và chuẩn bị chỗ trú: nhà chủ vườn, mái hiên kiên cố. Lều không phải chỗ trú an toàn khi có sét; đứng giữa bãi trống hay dưới cây cao đơn độc lại càng không. Nếu giông lớn kéo dài, đừng ngại bỏ dở chuyến cắm trại.
Ban đêm, vùng ven đô có nhiều tiếng động lạ với người thành phố: tiếng xe tải xa, tiếng máy bơm, tiếng gà gáy sớm, tiếng chó. Đó là nhịp sống bình thường của vùng. Đổi lại, giữ yên lặng phía mình: hạ âm lượng nhạc, ngưng hát hò sau giờ khuya để không làm phiền gia đình chủ đất và hàng xóm.
Dọn dẹp: để lại chỗ cắm trại như lúc đến
Một chuyến cắm trại chỉ trọn vẹn khi chỗ dựng lều trở lại như cũ. Gom toàn bộ rác, kể cả mẩu thuốc lá, nắp chai, vỏ kẹo, mang về hoặc bỏ đúng nơi chủ đất chỉ. Không chôn rác, không đốt nhựa. Nước rửa chén có xà phòng không đổ xuống sông hay mương; đổ ở chỗ đất trống xa nguồn nước.
Lấp lại hố lửa, rải lại lá hay đất cho tự nhiên. Kiểm tra lần cuối không còn cọc lều, dây buộc hay đồ ăn rơi vãi. Cảm ơn chủ đất trước khi đi. Những chi tiết nhỏ này quyết định việc người dân Bắc Tân Uyên còn mở cửa vườn cho người thành phố lên cắm trại hay sẽ dựng rào chắn lại.
Nếu đi nhóm đông, cử một người kiểm tra cuối cùng theo danh sách: rác, lửa, cọc lều, đồ cá nhân, nhà vệ sinh đã để sạch chưa. Chụp lại một tấm ảnh chỗ cắm trại lúc rời đi; lần sau xem lại, nhóm biết mình đã giữ lời với chủ đất ra sao, và chủ đất cũng sẵn lòng cho quay lại.
Danh sách đồ hợp với khí hậu vùng này
Đồ cắm trại bán sẵn thường thiết kế cho vùng lạnh. Với vùng ven sông nóng ẩm như Bắc Tân Uyên, danh sách nên ưu tiên thứ khác:
- Lều hai lớp có cửa lưới, lớp ngoài chống mưa, lớp trong thoáng khí; tránh lều một lớp kín bí vì đêm ẩm sẽ đọng nước bên trong.
- Tấm lót đất dày và chống thấm, vì đất ven sông giữ ẩm và có kiến.
- Tấm bạt căng làm mái che để nấu ăn, ngồi chơi khi mưa nhỏ hay nắng gắt.
- Chăn mỏng hoặc túi ngủ mỏng thay cho túi ngủ dày; gần sáng có thể se lạnh nhẹ vào mùa khô.
- Quạt cầm tay chạy pin, đèn đội đầu, đèn treo; pin dự phòng đủ dùng qua đêm.
- Nước uống nhiều hơn dự tính, khoảng gấp rưỡi lượng thường dùng, vì trời nóng ẩm mất nước nhanh.
- Bộ sơ cứu có thuốc bôi côn trùng cắn, băng gạc, dung dịch sát khuẩn, và một ít muối pha nước uống khi mất nước.
- Túi rác lớn và túi zip để phân loại rác và giữ đồ điện tử khỏi ẩm.
Nếu cắm trại ở vườn có dịch vụ, hỏi trước họ có sẵn những gì để khỏi mang trùng, nhất là lều, bếp và đèn.
Câu hỏi thường gặp
Có được tự dựng lều ở bờ sông Đồng Nai mà không hỏi ai không?
Không nên. Dải đất ven sông phần lớn có chủ hoặc thuộc diện quản lý, và bãi bồi có thể bị ngập trong đêm khi hồ Trị An điều tiết nước. Luôn hỏi chủ đất hoặc người dân quanh đó, và chọn chỗ cao, cách xa mép nước.
Cắm trại mùa mưa ở Bắc Tân Uyên có nên không?
Được nhưng phải chấp nhận khả năng bỏ dở. Cần lều chống mưa tốt, chỗ cắm trại có mái che dự phòng gần đó, theo dõi dự báo giông và thông báo xả nước. Tránh tuyệt đối bãi bồi và chỗ trũng; mang theo quần áo thay và túi chống nước.
Mang trẻ nhỏ đi cắm trại qua đêm có ổn không?
Với trẻ dưới năm tuổi, nên chọn khu có dịch vụ, có nhà vệ sinh và chỗ trú, hoặc chỉ cắm trại trong ngày. Trẻ lớn hơn có thể ngủ lều nếu chỗ cắm trại xa mép nước, có người lớn trông chừng liên tục và có lưới chống muỗi kín.
Đốt lửa trại có bị cấm không?
Không có quy định chung cấm lửa trại trên đất tư, nhưng chủ đất có quyền không cho phép, và mùa khô nhiều nơi khuyến cáo hạn chế đốt lửa ngoài trời để phòng cháy. Nếu được phép, dọn sạch lá quanh chỗ đốt, có nước dập lửa và dập tắt hẳn trước khi ngủ.
Khi có người bị thương hay ốm trong đêm thì làm gì?
Sơ cứu bằng bộ dụng cụ mang theo, báo chủ đất hoặc người dân gần nhất và đưa tới cơ sở y tế gần nhất nếu cần. Trường hợp nặng, gọi cấp cứu 115. Vì vậy chỗ cắm trại nên gần đường xe chạy được và có người địa phương ở gần.