Xóm trọ san sát quanh khu công nghiệp Đất Cuốc, nhà vườn thưa thớt ven sông Thường Tân hay khu dân cư mới ở trung tâm Tân Thành đều có những rủi ro riêng: chập điện, cháy phòng trọ, mất trộm xe, đột nhập nhà vắng, và ngày càng nhiều là lừa đảo qua điện thoại, mạng xã hội nhắm vào người lao động.
Bài này tập hợp những điều nên biết để giữ an toàn cho bản thân, gia đình và tài sản khi sống ở Bắc Tân Uyên: cách phòng cháy trong phòng trọ, cách giữ xe, cách nhận diện các kiểu lừa đảo phổ biến, và việc cần làm khi gặp chuyện. Trường hợp khẩn cấp như cháy, có người bị thương, hãy gọi ngay số khẩn cấp quốc gia và báo chính quyền, công an nơi gần nhất.
Vì sao cháy phòng trọ nguy hiểm hơn cháy nhà thường
Phòng trọ thường nhỏ, đặt sát nhau thành dãy dài, mái tôn thấp, nhiều phòng có gác lửng bằng gỗ, lối đi hẹp và chỉ một cổng ra vào. Đồ đạc trong phòng phần lớn dễ cháy: nệm, chăn, quần áo, đồ nhựa. Khi có cháy, khói độc lan nhanh trong không gian kín, người ngủ trên gác lửng khó thoát ra. Nhiều vụ cháy thương tâm ở các khu nhà trọ trên cả nước có chung những đặc điểm này.
Nguyên nhân thường gặp là chập điện do dây dẫn cũ, câu nối tuỳ tiện, ổ cắm quá tải; sạc điện thoại, sạc xe đạp điện qua đêm; bếp gas rò rỉ; nhang đèn, bếp than; và sự bất cẩn khi nấu ăn. Người làm ca mệt mỏi, về ngủ say cũng chậm phát hiện khói lửa hơn.
Hiểu được những điểm yếu này giúp mỗi người thuê trọ và chủ trọ biết phải làm gì. Phòng cháy không tốn nhiều tiền, nhưng đòi hỏi thói quen hằng ngày và sự hợp tác của cả dãy.
Ở vùng Bắc Tân Uyên, nhiều dãy trọ được xây nhanh trong những năm khu công nghiệp mở rộng, có dãy đi dây điện nổi, dùng chung một đường dây cho cả chục phòng. Mùa khô nóng, cả dãy cùng bật quạt, có phòng dùng máy lạnh, đường dây quá tải nóng lên mà không ai để ý. Người thuê nên quan sát dây điện chạy dọc hành lang, nếu thấy vỏ dây bạc màu, mối nối quấn băng keo chằng chịt thì báo chủ trọ thay.
Phòng cháy trong phòng trọ: thói quen hằng ngày
Những việc nhỏ dưới đây giảm phần lớn nguy cơ cháy trong phòng trọ:
- Không cắm quá nhiều thiết bị vào một ổ; không dùng ổ cắm nối dài kém chất lượng, dây đã nóng chảy vỏ.
- Không sạc điện thoại, sạc xe đạp điện, xe máy điện qua đêm khi đi ngủ hoặc khi vắng nhà; sạc xe ở khu vực thoáng, có người trông.
- Tắt bếp, rút phích nồi cơm, bàn ủi trước khi đi làm; kiểm tra lại van gas.
- Đặt bình gas đứng, nơi thoáng, xa nguồn nhiệt; kiểm tra dây dẫn, van định kỳ; ngửi thấy mùi gas thì khoá van, mở cửa, không bật tắt công tắc điện.
- Không đốt nhang, nến gần rèm, chăn, quần áo; không dùng bếp than trong phòng kín.
- Không để xăng, dầu, bình xịt dễ cháy trong phòng.
- Biết vị trí bình chữa cháy của dãy trọ và cách dùng; biết cầu dao tổng ở đâu để ngắt điện khi cần.
Chủ trọ có trách nhiệm trang bị bình chữa cháy, hệ thống điện an toàn và lối thoát nạn theo quy định về phòng cháy chữa cháy đối với nhà ở kết hợp cho thuê. Người thuê có quyền đề nghị chủ trọ khắc phục những chỗ nguy hiểm.
Khi có cháy: thoát ra trước, tài sản sau
Trong vài phút đầu của một đám cháy, quyết định đúng có thể cứu mạng. Ghi nhớ trình tự:
- Hô hoán cho mọi người trong dãy biết; ngắt cầu dao điện nếu tiếp cận được an toàn.
- Nếu đám cháy nhỏ mới bắt đầu, dùng bình chữa cháy hoặc chăn ướt dập; cháy do dầu mỡ không được dội nước.
- Nếu lửa lớn, khói nhiều, rời khỏi phòng ngay, không quay lại lấy đồ.
- Cúi thấp người, che mũi miệng bằng khăn ướt, men theo tường ra lối thoát.
- Sờ tay nắm cửa trước khi mở; nếu nóng, tìm lối khác.
- Gọi số khẩn cấp phòng cháy chữa cháy, báo địa chỉ rõ ràng gồm ấp, xã hoặc phường mới, điểm nhận biết gần đó.
- Ra đến nơi an toàn thì kiểm đếm người trong dãy, báo cho lực lượng chữa cháy nếu còn người bên trong.
Gia đình có trẻ nhỏ nên tập cho con biết lối ra và điểm tập trung bên ngoài. Người ngủ trên gác lửng cần có phương án thoát nhanh, tránh để đồ chắn lối cầu thang.
Giữ xe máy: tài sản lớn nhất của người lao động
Với công nhân ở Bắc Tân Uyên, chiếc xe máy vừa là phương tiện đi làm, vừa là tài sản giá trị nhất. Mất xe không chỉ mất tiền mà còn mất cách đi làm. Kẻ gian thường nhắm vào xe để ngoài trời ban đêm, xe để trước phòng trọ không khoá cổng, xe dựng ven đường khi chủ xe ghé chợ tan ca, ghé quán.
Cách giữ xe hiệu quả là kết hợp nhiều lớp: khoá cổ, thêm khoá đĩa hoặc khoá chữ U, dắt xe vào trong phòng hoặc khu để xe có khoá cổng và mái che, không để giấy tờ xe trong cốp. Dãy trọ có camera và người quản lý ở gần an toàn hơn nhiều. Khi ra ngoài, gửi xe ở nơi có người trông thay vì dựng tạm bên đường dù chỉ vài phút.
Nếu mất xe, báo ngay công an xã, phường nơi xảy ra vụ việc, cung cấp đầy đủ thông tin biển số, số khung, số máy, màu xe, đặc điểm nhận dạng. Chụp sẵn giấy đăng ký xe và chiếc xe từ nhiều góc giúp việc khai báo nhanh và chính xác hơn.
Đi làm ca đêm, khi về khuya trên những đoạn đường vắng giữa vườn cao su, nên đi theo nhóm với đồng nghiệp cùng hướng, tránh dừng xe ở chỗ tối. Nếu bị chặn đường cướp tài sản, ưu tiên an toàn tính mạng, không giằng co, ghi nhớ đặc điểm người và phương tiện rồi báo công an ngay khi tới nơi an toàn.
Nhà vườn ven sông và nhà vắng chủ
Ở các xóm thưa ven sông Đồng Nai thuộc xã Thường Tân mới, nhà vườn cách nhau xa, ban đêm vắng, đường tối. Nhà để trống khi chủ đi làm hoặc chỉ về cuối tuần dễ bị đột nhập, mất trộm đồ đạc, máy bơm, dây điện, nông cụ. Một số người mua đất vườn làm nhà nghỉ cuối tuần, cả tuần không ai ở, là mục tiêu dễ dàng.
Biện pháp đơn giản: rào cổng chắc chắn, lắp đèn cảm biến chuyển động, khoá kỹ kho chứa máy móc, không để tài sản giá trị trong nhà khi vắng lâu. Nhờ hàng xóm tin cậy để ý giúp và trao đổi số liên lạc. Camera có thể xem qua điện thoại ngày càng phổ biến và giúp ích nhiều cho nhà vắng chủ.
Quan hệ tốt với hàng xóm và trưởng ấp là lớp bảo vệ quan trọng nhất ở vùng quê. Người lạ lảng vảng trong xóm thường được người địa phương để ý ngay. Tham gia các buổi họp ấp, tổ dân phòng giúp bạn biết tình hình an ninh và được mọi người biết mặt.
Các kiểu lừa đảo nhắm vào người lao động
Giả danh cơ quan nhà nước. Kẻ gian gọi điện xưng là công an, toà án, cơ quan thuế, bảo hiểm xã hội, nói bạn liên quan vụ án hoặc cần cập nhật thông tin, yêu cầu chuyển tiền hoặc cài ứng dụng lạ. Cơ quan nhà nước không làm việc qua điện thoại theo cách này và không yêu cầu chuyển tiền vào tài khoản cá nhân.
Tuyển dụng việc nhẹ lương cao. Tin tuyển cộng tác viên làm việc online, chỉ cần thả tim, đặt đơn hàng ảo rồi được hoàn tiền kèm hoa hồng. Ban đầu được trả vài lần nhỏ, sau đó bị yêu cầu nạp số tiền lớn rồi mất trắng.
Vay tiền nhanh qua ứng dụng. Ứng dụng đòi quyền truy cập danh bạ, hình ảnh; lãi suất và phí rất cao; khi chậm trả bị nhắn tin bôi nhọ tới người thân, đồng nghiệp.
Giả người thân gặp nạn. Tin nhắn hoặc cuộc gọi từ tài khoản mạng xã hội của người quen bị chiếm đoạt, nhờ chuyển tiền gấp. Luôn gọi điện thoại trực tiếp để xác minh trước khi chuyển.
Nhận cọc phòng trọ qua mạng. Đăng tin phòng trọ giá tốt, đòi chuyển cọc giữ chỗ trước khi xem phòng, sau đó biến mất.
Đường link giả. Tin nhắn báo trúng thưởng, nhận quà, cập nhật tài khoản ngân hàng kèm đường link. Bấm vào và nhập thông tin là có thể mất tiền trong tài khoản.
Khi đã bị lừa hoặc mất tài sản: làm gì ngay
Nếu đã chuyển tiền cho kẻ lừa đảo, liên hệ ngay ngân hàng của mình qua kênh chính thức để yêu cầu hỗ trợ tạm khoá, tra soát giao dịch; thời gian càng sớm càng có cơ hội. Đổi mật khẩu các tài khoản liên quan, gỡ ứng dụng lạ đã cài. Sau đó đến công an xã, phường nơi cư trú để trình báo, mang theo ảnh chụp tin nhắn, lịch sử giao dịch, số tài khoản nhận tiền.
Đừng tin những người tự xưng có thể lấy lại tiền đã mất với điều kiện trả phí trước; đây thường là lừa đảo lần hai. Cảnh báo cho người thân, đồng nghiệp, nhóm cư dân xóm trọ về thủ đoạn mình gặp để người khác không mắc bẫy.
Với trộm cắp, đột nhập, giữ nguyên hiện trường nếu có thể, chụp ảnh, báo công an ngay. Lập danh sách tài sản bị mất kèm đặc điểm nhận dạng. Những thông tin ban đầu chính xác giúp cơ quan chức năng điều tra hiệu quả hơn.
An toàn cộng đồng: những điều nhỏ cả xóm cùng làm
An ninh ở xóm trọ và xóm vườn không chỉ là chuyện của công an hay chủ trọ. Khoá cổng khi ra vào muộn, không cho người lạ vào dãy khi chưa rõ là ai, báo cho chủ trọ khi thấy người khả nghi lảng vảng, nhắc nhau tắt bếp, rút sạc là những việc nhỏ mà hiệu quả. Nhiều dãy trọ lập nhóm nhắn tin chung để báo nhanh khi có sự cố.
Người mới đến nên đăng ký cư trú đầy đủ, vừa đúng quy định, vừa để chính quyền nắm được số người trong khu vực, hỗ trợ kịp thời khi có thiên tai, dịch bệnh, cháy nổ. Tham gia các buổi tập huấn phòng cháy chữa cháy nếu địa phương hay nhà máy tổ chức cũng là cách học kỹ năng thực tế.
Một xóm trọ an toàn là nơi người ta biết mặt nhau, giúp nhau khi có chuyện. Điều này không cần tiền, chỉ cần mỗi người chủ động một chút: chào hỏi hàng xóm, để ý nhà bên khi họ đi vắng, và báo ngay khi thấy điều bất thường.
Câu hỏi thường gặp
Sạc xe điện trong phòng trọ qua đêm có nguy hiểm không?
Có. Sạc xe đạp điện, xe máy điện qua đêm trong phòng kín là một nguyên nhân gây cháy được cơ quan phòng cháy chữa cháy cảnh báo nhiều lần. Nên sạc ở khu vực thoáng, có người trông, rút sạc khi đầy và không sạc khi đi ngủ.
Ngửi thấy mùi gas trong phòng thì làm gì?
Khoá ngay van bình gas, mở hết cửa cho thoáng, không bật tắt công tắc điện, không dùng lửa, không dùng điện thoại trong phòng. Ra ngoài và báo cho chủ trọ hoặc thợ có chuyên môn kiểm tra trước khi dùng lại.
Mất xe máy ở Bắc Tân Uyên thì báo ở đâu?
Báo ngay công an xã hoặc phường nơi xảy ra vụ việc, cung cấp biển số, số khung, số máy, màu xe và đặc điểm nhận dạng. Chụp sẵn giấy đăng ký và ảnh chiếc xe từ trước giúp việc khai báo nhanh hơn.
Có người gọi xưng là công an yêu cầu chuyển tiền thì sao?
Đó gần như chắc chắn là lừa đảo. Cơ quan công an không yêu cầu chuyển tiền qua điện thoại hay cài ứng dụng lạ. Hãy dập máy, không cung cấp thông tin và đến trực tiếp công an xã, phường nơi cư trú nếu cần xác minh.
Đã lỡ chuyển tiền cho kẻ lừa đảo có lấy lại được không?
Hãy liên hệ ngân hàng qua kênh chính thức ngay để yêu cầu tra soát, tạm khoá, sau đó trình báo công an kèm bằng chứng. Khả năng lấy lại không chắc chắn nhưng càng báo sớm càng có cơ hội. Cảnh giác với người hứa lấy lại tiền nếu trả phí.
Chủ trọ phải trang bị gì để phòng cháy?
Nhà ở kết hợp cho thuê phải đáp ứng yêu cầu về phòng cháy chữa cháy theo quy định, như bình chữa cháy, hệ thống điện an toàn, lối thoát nạn. Người thuê có quyền đề nghị chủ trọ khắc phục chỗ nguy hiểm và phản ánh với chính quyền nếu cần.